مرور سیستماتیک پیشینه تحقیق (SLR)، طبق نظر Kitchenham (2004)، یک روش ساختاریافته، جامع و تکرارپذیر برای شناسایی، ارزیابی و تفسیر تحقیقات موجود مرتبط با یک موضوع یا سؤال تحقیق خاص است. یک SLR در صورتی مفید است که نیاز به درک و انتقال وضعیت فعلی در یک زمینه تحقیقاتی خاص داشته باشید، که برای آن هنوز یک SLR جامع و بهروز وجود ندارد. همچنین اگر نیاز به انجام مرور ادبیات برای پایاننامه نهایی خود دارید، میتوانید از آن استفاده کنید. یک SLR شامل جستجوی سیستماتیک پیشینه تحقیق، معیارهای انتخاب دقیق و ترکیب کامل یافتهها برای ارائه یک نمای کلی بیطرفانه و جامع از دانش موجود در مورد موضوع است. هدف، به حداقل رساندن سوگیری و اطمینان از این است که فرآیند مرور شفاف و تکرارپذیر باشد.
فرآیند مرور سیستماتیک پیشینه تحقیق
آیا برای پایاننامه خود به مرور سیستماتیک پیشینه تحقیق نیاز دارید؟ یا در حال تحقیق در مورد موضوعی هستید که پیشینه تحقیق آن هنوز به طور سیستماتیک تجزیه و تحلیل نشده است؟ پس شما در حال حاضر اولین قدم را برداشتهاید، شکافی را شناسایی کردهاید که ارزش انجام یک SLR را دارد. قدم بعدی ایجاد یک پروتکل تحقیق است که در آن رویکرد خود را برنامهریزی میکنید و با پیشروی در کار، آن را برای مستندسازی فرآیند تحقیق خود بهروز میکنید. پروتکل تحقیق بخشی از مسیر حسابرسی شماست. این فرآیند از مراحل زیر تشکیل شده است:
مرحلهٔ 1: شناسایی تحقیقات
اولین قدم تعریف یک استراتژی جستجو است. برای این کار، شما عبارات جستجو را با توجه به سؤال تحقیق خود تعریف میکنید. همچنین باید تعیین کنید که کجا میخواهید به دنبال پیشینه تحقیق بگردید. کجا میتوانید پیشینه تحقیق مرتبط با موضوع خود را پیدا کنید؟ در پایگاههای داده آنلاین، در کتابخانه یا منابع دیگری وجود دارد؟ همه چیز را در پروتکل تحقیق خود مستند کنید. ارزش آن را دارد که عبارات جستجوی خود را از قبل آزمایش کرده و در صورت لزوم آنها را اصلاح کنید. علاوه بر جستجوی کلمات کلیدی، انجام روش «گلوله برفی» (snowballing) (Wohlin, 2014)نیز مفید است. این بدان معناست که شما منابع موجود در یک مقاله را دنبال میکنید (جستجوی رو به عقب) و به دنبال مقالاتی میگردید که به این مقالات استناد کردهاند (جستجوی رو به جلو). راهی برای جمعآوری پیشینه تحقیقی که پیدا کردهاید در قالبی با کاربری آسان ایجاد کنید. برنامههای نرمافزاری موجودی برای این کار وجود دارد یا میتوانید از یک قالب جدول ساده استفاده کنید.
مرحلهٔ 2: انتخاب و ارزیابی کیفیت پیشینه تحقیق
در مرحله بعد، پیشینه تحقیقِ یافتشده از نظر کیفیت و تناسب با تحقیق ارزیابی میشود. برای این کار، باید معیارهای انتخاب و/یا معیارهای خروج را تعریف کنید. این معیارها میتوانند به زبان مقاله، نوع مقاله یا محتوای مقاله مربوط باشند.
نمونهای از معیارهای انتخاب
نمونههایی از معیارهای انتخاب عبارتند از:
پیشینه تحقیقی که فقط به زبان انگلیسی نوشته شده است
پیشینه تحقیقی که تحت بررسی همتایان (peer review) قرار گرفته است
پیشینه تحقیقی که شامل یک مرحله ارزیابی است
مرحلهٔ 3: استخراج دادهها
در طول استخراج دادهها، جزئیات مهم را از مطالعاتی که انتخاب کردهاید گردآوری میکنید. این به معنای استخراج اطلاعات کلیدی مانند نحوه انجام مطالعه، نکات اصلی و یافتههای آن است. بنابراین، یک قالب خاص مانند یک جدول را برای استخراج و سازماندهی این اطلاعات تعریف کنید. این کار بعداً هنگام کنار هم قرار دادن تمام یافتههای مطالعات مختلف به شما کمک میکند. هدف این است که یک روش واضح و سازگار برای استخراج حقایق مهم از هر مطالعه داشته باشید.
مرحلهٔ 4: ترکیب دادهها
ترکیب دادهها عمدتاً ماهیتی توصیفی (غیر کمی) دارد. با این وجود، میتوانید ترکیب را با اطلاعات کمی، مانند تعداد مقالات در طول زمان، تکمیل کنید. فرآیند کدنویسی متشکل از کدنویسی باز، کدنویسی محوری و کدنویسی انتخابی برای ترکیب توصیفی مناسب است. شما میتوانید از QDAcity برای کدگذاری دادهها با افزودن PDF تمام مقالات مرتبط به پروژه خود استفاده کنید و آن را کد کنید تا نظریهای بر اساس بدنه پیشینه تحقیق ترکیب و تدوین کنید.
تضمین کیفیت
برای اطمینان از تحقیقات با کیفیت بالا، میتوانید از رویکردهای مختلفی استفاده کنید. در زیر لیستی از گزینههای تضمین کیفیت را خواهید یافت:
میتوانید بازخورد همتایان را در مراحل مختلف فرآیند تحقیق خود ادغام کنید. به عنوان مثال برای بررسی پروتکل تحقیق خود با یک محقق باتجربهتر.
اگر قبلاً یک سیستم کدگذاری توسعه دادهاید، میتوان توافق بین کدنویسان را انجام داد.
اشباع نظری پروژه شما نشان میدهد که آیا به پیشینه تحقیق بیشتری نیاز دارید یا در مقالات اخیر اطلاعات جدیدی شناسایی نکردهاید.
این اقدامات و سایر اقدامات تضمین کیفیت نیز باید در پروتکل تحقیق و کار حاصله شرح داده شوند. این امر همچنین به دنیای خارج نشان میدهد که شما کار با کیفیتی انجام دادهاید.
نتیجهگیری
مرور سیستماتیک پیشینه تحقیق (SLR) از ایجاد یک گزارش جامع از وضعیت کنونی در پژوهشهای موجود پشتیبانی میکند. این مبنای خوبی برای کشف شکافهای تحقیقاتی بالقوه است. فرآیند شرح داده شده در اینجا بر اساس دستورالعملهای Kitchenham (2004)است و تحقیقی شفاف، قابل اتکا و تکرارپذیر را تضمین میکند که مبنای مفیدی برای تحقیقات بیشتر فراهم میآورد.